Ιωάννης Βατάτζης

Βυζαντινός αυτοκράτο­ρας (1193-1254). Βασίλεψε στο θρόνο της Νί­καιας, του σπουδαιότερου από τα τρία ελληνι­κά κράτη, που δημιουργήθηκαν το 1204, μετά την κατάλυση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας από τους Φράγκους.

Ο Βατάτζης είναι ο αυτοκράτορας, που με τις εξαι­ρετικές του επιτυχίες στην εξωτερική πολιτική προπαρασκεύασε την ανακατάληψη της Κων­σταντινούπολης και τη διάλυση της λατινικής αυτοκρατορίας. Η διάλυση αυτή ήταν ο στόχος των δύο σπουδαιότερων ελληνικών κρατών (της αυτοκρατορίας της Νίκαιας και του δεσπο­τάτου της Ηπείρου), που αντί να τα ενώσει, τα έφερε αντιμέτωπα, αλλά και του Ασάν Β’, του βασιλιά του νέου βουλγαρικού κράτους. Ο αν­ταγωνισμός του Βατάτζη και του δεσπότη της Ηπεί­ρου Θεόδωρου Αγγέλου, που μετά την κατάλη­ψη της Θεσσαλονίκης το 1222 είχε στεφθεί αυ­τοκράτορας και είχε γίνει πανίσχυρος, παίρνει τον οξύτερο χαρακτήρα του, όταν το 1225 ο Βατάτζης αναγκάζεται από το Θεόδωρο να εγκαταλείψει την Αδριανούπολη, που λίγο πριν είχε ελευθε­ρώσει από τους Λατίνους. Ωστόσο, η σύγκρου­ση Θεόδωρου και Ασάν Β’ και η νίκη του τε­λευταίου (1230) περιορίζει τους επικίνδυνους εχθρούς της λατινικής αυτοκρατορίας στο Βατάτζη και στον Ασάν Β’, που για λίγο συμμαχούν και πολιορκούν την Κωνσταντινούπολη (1235) για να χωρίσουν λίγο αργότερα πάλι τη δράση τους. Ο θάνατος του Ασάν Β’, το 1241, παρα­λύει τα κατακτητικά σχέδια των Βουλγάρων και δίνει την ευκαιρία στο Βατάτζη να ελευθερώσει α­πό το βουλγαρικό ζυγό όλη την περιοχή της Μακεδονίας και της Θράκης, που είχε καταλά­βει ο Ασάν Β’. Η κατάληψη της Θεσσαλονίκης από το Βατάτζη, το 1246, αποτελεί το σημαντικότερο σταθμό στην πορεία για την ανακατάληψη της Κωνσταντινούπολης και την ανασύσταση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Με την επέκταση της κυριαρχίας του στις λατινοκρατούμενες πό­λεις της Θράκης και την επιβολή της επικυ­ριαρχίας του στο δεσποτάτο της Ηπείρου, ο Βατάτζης φτάνει στα πρόθυρα της ολοκλήρωσης του σκοπού του, που ο θάνατος (1254) τον εμποδί­ζει να πραγματοποιήσει.

Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα είναι η συμμαχία του Βατάτζη με το μεγαλύτερο ηγεμόνα της εποχής, τον αυτοκράτορα Φρειδερίκο Β’ Χοενστάουφεν. Η εχθρότητα του Φρειδερίκου εναντίον του πάπα και του Βατάτζη εναντίον της λατινικής αυτοκρατο­ρίας, που ο πάπας υποστηρίζει, οδηγεί τους δύο αυτούς αυτοκράτορες σε συμμαχία που κατα­λήγει μάλιστα στο γάμο του Βατάτζη (μετά το θάνατο της πρώτης του γυναίκας Ειρήνης) με την κόρη του Φρειδερίκου, Κωνσταντία. Ο Βατάτζης προσπα­θώντας να πετύχει με κάθε τρόπο την ανασύ­σταση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας ήρθε σε διαπραγματεύσεις και με τον πάπα, και οι συζη­τήσεις για την ένωση των Εκκλησιών προχώρησαν πολύ, αλλά τελικά δεν κατάληξαν σε α­ποτέλεσμα ίσως γιατί ο Βατάτζης δεν είχε πια ανάγκη της βοήθειας του πάπα για την επανίδρυση της αυτοκρατορίας.

Αξιολογότατη υπήρξε και η εσωτερική πολι­τική του Βατάτζη οδήγησε τη χώρα σε μεγάλη οικονομική ακμή, χάρη στα μέτρα που έλαβε για την προστασία του εσωτερικού εμπορίου και για την ανάπτυξη της γεωργίας και της κτηνο­τροφίας, προστάτευσε τους χωρικούς και τους αστούς, αναδιοργάνωσε τη διοίκηση, δημιούρ­γησε κοινωφελή ιδρύματα και ενδιαφέρθηκε ι­διαίτερα για την εκπαίδευση.

Κατά τη βασιλεία του Βατάτζη η αυτοκρατορία της Νίκαιας γνώρισε χρόνια ξεχωριστής υλικής ακ­μής και πνευματικής άνθησης με επικεφαλής το Ν. Βλεμμύδη, το σπουδαιότερο πνευματικό εκπρόσωπο της Ανατολής το 13ο αιώνα.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *