Σαν Σήμερα

ΚΙΛΕΛΕΡ: 6 ΜΑΡΤΙΟΥ 1910 

Εκατόν ένα χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τον ξεσηκωμό των κολίγων της Θεσσαλίας.Τα αιματηρά επεισόδια διαδραματίστηκαν στην Λάρισα και πήραν το όνομά τους από το χωριό Κιλελέρ , από το οποίο δόθηκε το έναυσμα.

Η ΘΕΣΣΑΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ
Μετά την τούρκικη κατάκτηση το 1423 η φεουδαρχική οικονομία του Βυζαντίου αποδιοργανώνεται και εξαφανίζεται. Η γη της Θεσσαλίας μοιράζεται από τους Τούρκους σε κλήρους. Στο θεσσαλικό κάμπο δημιουργήθηκαν 5 κατηγορίες κτημάτων: Τα τιμάρια ή ζιαμέτια, που παραχωρήθηκαν από το Σουλτάνο σε αξιωματούχους, τα ορεινά εδάφη που ανήκαν στους κονιάρους, τα βακουφικά (μοναστηριακά) κτήματα, τα σουλτανικά κτήματα και όλα τα χωριά που ο Αλή-Πασάς των Ιωαννίνων αφαίρεσε από τους χριστιανούς μικροϊδιοκτήτες . Από τις 5 αυτές κατηγορίες κτημάτων, μόνο οι Τούρκοι κονιάροι είχαν πλήρη κυριότητα. Ήταν εργατικοί, φιλήσυχοι και έντιμοι και διακρίνονταν για την καλή παραγωγή και την ευημερία των κατοίκων. Το θεσσαλικό κάμπο αποτελούσαν 3 κοινωνικές κατηγορίες: οι ελεύθεροι γεωργοί, οι δουλοπάροικοι ή κολίγοι και οι σκλάβοι ή δούλοι.
Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΤΣΙΦΛΙΚΙΩΝ
Στους αιώνες της παρακμής ( 17ος και 18ος αι.) οι πρώην τιμαριούχοι Τούρκοι, αλλά και Έλληνες Χριστιανοί, άρχισαν να αγοράζουν εκτάσεις γης και να τις προσθέτουν στις δικές τους, δημιουργώντας έτσι τα τσιφλίκια. Στους κατόχους των τσιφλικιών συγκεντρώθηκε οικονομική και πολιτική δύναμη. Οι άθλιες συνθήκες διαβίωσης των κολίγων, συνετέλεσαν στην εγκατάλειψη του θεσσαλικού κάμπου.
Η ΘΕΣΣΑΛΙΑ ΥΠΟ ΤΟΝ ΑΛΗ- ΠΑΣΑ
Στις αρχές του 19ου αιώνα, λόγω της παρακμής της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, μεγάλο τμήμα της Θεσσαλίας αποτελούσε ιδιοκτησία του Αλή πασά των Ιωαννίνων. Οι επεκτατικές του βλέψεις τον έφεραν σε σύγκρουσή με τους μπέηδες και δημιούργησαν ένα κλίμα αναρχίας και ανασφάλειας.
Ο Αλή πασάς με την πιεστική και αρπακτική διοίκησή του, κατάφερε να συγκεντρώσει σε σύντομο χρονικό διάστημα, μια τεράστια ακίνητη περιουσία και να οδηγήσει χριστιανικές και μουσουλμανικές οικογένειες στη μετανάστευση και τον αφανισμό.
Κατά τον Ρωσοτουρκικό πόλεμο (1811) η Θεσσαλία πέρασε στη δικαιοδοσία του Βελή πασά ο οποίος χαρακτηρίζεται από φιλαργυρία, ενώ τη Θεσσαλία πλήττει η ληστεία, οι επιδημίες, οι φυσικές καταστροφές, το δυσβάσταχτο καθεστώς των τσιφλικιών, οι δυσμενείς κλιματολογικές συνθήκες και οι μακροχρόνιοι πόλεμοι.
Όλα αυτά είχαν σαν αποτέλεσμα τη μείωση του αγροτικού πληθυσμού και τη μετακίνησή του στις πόλεις και τα βιοτεχνικά κέντρα.
Η ΘΕΣΣΑΛΙΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ
Το 1881 με την προσάρτηση της Θεσσαλίας στην υπόλοιπη Ελλάδα, δημιουργήθηκε το αγροτικό ζήτημα. Οι αγρότες της Θεσσαλίας ήλπιζαν ότι η απελευθέρωση θα έφερνε και τη διανομή της γης στους ακτήμονες και θα δικαιώνονταν έτσι οι μακροχρόνιοι αγώνες τους εναντίον των Τούρκων.
Επειδή η απελευθέρωση δεν έγινε επαναστατικά, οι Τούρκοι ιδιοκτήτες των τσιφλικιών είχαν το δικαίωμα να πουλήσουν φεύγοντας τις περιουσίες τους, κυρίως σε πλούσιους Έλληνες γαιοκτήμονες και επιχειρηματίες. Οι καινούργιοι τσιφλικάδες ήταν πλούσιοι ομογενείς του παροικιακού ελληνισμού, που ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα της ελληνικής κυβέρνησης για επενδύσεις. Γεωργοεπιχειρηματίες, μορφωμένοι, γλωσσομαθείς ήτανε οι αγοραστές της γης και αποτέλεσαν την υψηλή κοινωνία της Θεσσαλίας. Οι περισσότεροι από αυτούς δεν έμεναν ποτέ στα τσιφλίκια και ανέθεσαν τη διαχείρισή τους σε επιστάτες – διαχειριστές.
Η χειρότερη κατηγορία τσιφλικάδων ήταν οι πρώην επιστάτες – διαχειριστές των μεγάλων κτημάτων, που έφτιαξαν περιουσία, εκμεταλλευόμενοι και τους κολίγους και τα αφεντικά τους. Οι κολίγοι που δούλευαν στα τσιφλίκια τους μαρτυρούσαν κυριολεκτικά, γιατί το αφεντικό γύριζε όλη τη μέρα στα κτήματα καβάλα στ’ άλογό του, με το κουρμπάτσι στο χέρι και το γκρα στον ώμο.
ΤΟ ΑΓΡΟΤΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ
Από το 1881 μέχρι το 1900, το αγροτικό ζήτημα στη Θεσσαλία οξύνθηκε και πήρε διαστάσεις σοβαρού κοινωνικού προβλήματος. Τα τσιφλίκια κατείχαν το 50% της συνολικής επιφάνειας. Ο Τρικούπης, ένας αστός και ανανεωτής κατά τα άλλα πολιτικός, ήταν αντίθετος με τη διανομή της γης στους κολίγους και προστάτεψε την τσιφλικική οικονομία, γιατί δεν ήθελε να χάσει τους ξένους επενδυτές και την εισροή νέων κεφαλαίων στην Ελλάδα.
Μια προσπάθεια για την επίλυση του αγροτικού ζητήματος έγινε από την κυβέρνηση Δεληγιάννη, το 1896. H κυβέρνηση υπέβαλε στη Βουλή πέντε νομοσχέδια που θα βελτίωναν σημαντικά τη θέση των γεωργών και θα έλυναν το αγροτικό ζήτημα. Η προσπάθεια αυτή, όμως, έμεινε χωρίς αποτέλεσμα, εξαιτίας της έντονης αντίδρασης των τσιφλικάδων και των Θεσσαλών βουλευτών, που ανάγκασαν την κυβέρνηση να υποχωρήσει, κυρίως, όμως, λόγω του ατυχούς ελληνοτουρκικού πολέμου του 1897, κατά τον οποίο η Θεσσαλία υπέφερε τα πάνδεινα.
Την πρώτη δεκαετία του 20ου αιώνα το αγροτικό κίνημα φουντώνει. H αγωνιστικότητα των ακτημόνων εντείνεται. Καλύτερα οργανωμένοι απαιτούν με δυναμικές κινητοποιήσεις την επίλυση του αγροτικού ζητήματος.
ΜΑΡΙΝΟΣ ΑΝΤΥΠΑΣ
Ο ΑΓΩΝΙΣΤΗΣ – Ο ΟΡΑΜΑΤΙΣΤΗΣ – Ο ΙΔΕΟΛΟΓΟΣ
Μαρίνος Αντύπας, ο Φεραίος του αγροτικού διαφωτισμού. Στην ουσία ο πρώτος νεκρός του Κιλελέρ. Ο πρώτος που έβαλε τα στήθη του στις δολοφονικές κάνες, κι ας μην ήταν αγρότης ο ίδιος.
Αγωνιστής του αγροτικού κινήματος (1872 – 1907). Μία μεγάλη μορφή του αγροτικού κινήματος που γεννήθηκε στο ορεινό χωριό Φερεντινάτα στην Κεφαλλονιά το 1872. Όταν τελείωσε το Γυμνάσιο πήγε στην Αθήνα και γράφτηκε στη Νομική Σχολή. Ως φοιτητής ήρθε σε στενή επαφή με προοδευτικούς, δημοκρατικούς και σοσιαλιστικούς κύκλους της Αθήνας, που επέδρασαν σημαντικά στον ιδεολογικό του προσανατολισμό.
Όταν ξέσπασε η Κρητική επανάσταση του 1896, ο Αντύπας με άλλους φοιτητές κατέβηκε εθελοντής αγωνιστής στην Κρήτη. Σε μια σύγκρουση όμως με τους Τούρκους, τραυματίστηκε σοβαρά στο στήθος και αναγκάστηκε να επιστρέψει στην Αθήνα.
Το 1897 πήρε δραστήριο μέρος στην οργάνωση λαϊκού συλλαλητηρίου στην πλατεία Ομονοίας, όπου κατηγόρησε τη στάση της Βασιλείας και ζήτησε την εξακολούθηση του πολέμου κατά των Τούρκων μέχρι τέλους. Το αποτέλεσμα ήταν να συλληφθεί να φυλακιστεί και να δικαστεί στις 8 Ιανουαρίου του 1898. Το δικαστήριο τον καταδίκασε σε φυλάκιση ενός έτους.
Μετά την αποφυλάκισή του, επέστρεψε στην Κεφαλλονιά και εξέδωσε την εβδομαδιαία εφημερίδα “Ανάστασις”, όπου το πρώτο φύλλο της κυκλοφόρησε στις 29 Ιουλίου του 1900. Το περιεχόμενο του πρώτου φύλλου προκάλεσε την καταδίωξη του Αντύπα και την εισαγωγή του σε δίκη, με αποτέλεσμα τη διακοπή της έκδοσης της εφημερίδας. Όμως από τις 3 Ιουλίου 1904 ως τις 27 Απριλίου 1907 συνεχίστηκε η έκδοσή της χωρίς καμιά διακοπή.
Η κοινωνική και πολιτική του δραστηριότητα δεν περιορίστηκε μόνο στην Κεφαλλονιά αλλά ξεδιπλώθηκε και στην Αθήνα. Έπαιρνε ενεργό μέρος στη διοργάνωση συλλαλητηρίων.
Κορύφωση της πολιτικής του δραστηριότητας ήταν η υποψηφιότητά του ως Βουλευτή Κρανιάς κατά τις βουλευτικές εκλογές του 1906. Το κατεστημένο συσπειρώθηκε εναντίον του και φυσικά χάνει τις εκλογές. Απέτυχε η υποψηφιότητά του με μικρή μειοψηφία, μαζεύοντας 2.550 ψήφους εργατών και χωρικών.
Φεύγει για τον Πυργετό της Θεσσαλίας. Όλη του τη δραστηριότητα και φλόγα από το 1906 την αφιερώνει για το ξύπνημα των σκλάβων της Θεσσαλίας. Από τη θέση του επιστάτη στα κτήματα του θείου του Σκιαδαρέση, στον Πυργετό της Λάρισας, προπαγανδίζει τις ιδέες του στον τυραννισμένο κόσμο της γης και βάζει μπουρλότο σ’ όλη τη Θεσσαλία.
Μετά την τουρκοκρατία το 1881 τα τσιφλίκια του Αλή Πασά αγοράστηκαν και πέρασαν στα χέρια των Ελλήνων τσιφλικάδων, στους Κεφαλοννίτες Αριστείδη Μεταξά από την πλευρά του Πυργετού και του Γεώργιου Σκιαδαρέση με έδρα το Ομόλιο (Λασποχώρι), σύνολο έκτασης 300000 στρέμματα. Ο Σκιαδαρέσης ήταν πλούσιος γεωπόνος από το Βουκουρέστι. Εκεί πήγε ο ανιψιός του Μαρίνος Αντύπας και τον έπεισε να αγοράσει χωράφια, όπως και έγινε. Εκεί διόρισε επιστάτες τον Μαρίνο Αντύπα και τον Παναγιώτη Σκιαδαρέση.
ΔΡΑΣΗ
Ο Αντύπας άρχισε να ασχολείται με το αγροτικό ζήτημα και τα δικαιώματα των αγροτών που ζούσαν σε άθλιες συνθήκες στην ύπαιθρο. Προτείνει να μην εργάζονται την Κυριακή, αλλά να πηγαίνουν τα παιδιά Σχολείο. Άρχισε να τους διδάσκει ανθρώπινα δικαιώματα. Στις ενέργειές του αυτές είχε την κάλυψη και σύμφωνη γνώμη του θείου του που ήταν ένθερμος υποστηρικτής των αγροτών και άρχισε να παραχωρεί εκτάσεις για βοσκότοπους για να χτίσουν σπίτια και τους χάριζε μέρος της παραγωγής.
Οι αγρότες τον λάτρευαν, οι τσιφλικάδες άρχισαν να ανησυχούν.
Αψήφησε πραγματικά την τρομοκρατία των τσιφλικάδων, με αποτέλεσμα να πέσει θύμα δολοφονίας στον Πυργετό, στις 8 προς 9 Μάρτη του 1907. Τον δολοφόνησε ο Γιάννης Κυριακός, έμπιστος επιστάτης του μεγαλοκτηματία Αριστείδη Μεταξά., αντί του ποσού των 12000 δρχ . Έτσι χάθηκε αυτός ο πραγματικός αγωνιστής και διαφωτιστής των κολίγων, η ψυχή της αγροτιάς του Θεσσαλικού κάμπου, πληρώνοντας με τη ζωή του τις ιδέες του.
Οι αρχές κάλυψαν τον δολοφόνο του. Ο θείος του Σκιαδαρέσης, πικραμένος για το χαμό του ανιψιού του πούλησε το τσιφλίκι κι έφυγε. Ο Αντύπας προαισθάνθηκε το τέλος του κι έλεγε στους αγρότες «Εμένα θα με σκοτώσουν, μα όπου κι αν με βρει το κακό να ΄ρθείτε να με πάρετε, θέλω και νεκρός να είμαι ανάμεσά σας».
Η δολοφονία του Αντύπα έμελλε να γίνει ο προπομπός, η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι για την εξέγερση στο Κιλελέρ, την ίδια ημερομηνία με το θάνατό του 3 χρόνια αργότερα στις 6 Μαρτίου 1910.
Ο Θάνατός του προκάλεσε πανελλήνια συγκίνηση. Τάφηκε στο χώρο εκείνο που αγωνίστηκε. Ο τάφος του βρίσκεται στο χωριό Ομόλιο, εκεί όπου σήμερα είναι τοποθετημένη η προτομή του, στο προαύλιο της νεόδμητης εκκλησίας του Αγίου Αθανασίου.
Παραθέτουμε ένα μέρος της αρχής από το τελευταίο του άρθρο, με τίτλο “ΤΙ ΕΙΜΑΙ”, που μας δείχνει το “πιστεύω” αυτού του μεγάλου αγωνιστή:
“Είμαι Σοσιαλιστής όνομα και πράγμα, φέρω τον τίτλο μου πιστώς και υπερηφάνως. Πιστεύω ως Παντοκράτορα, ποιητή ορατών τε και αοράτων, την εργασίαν, και ως ομοούσιον και αχώριστον τριάδα της ευτυχίας και της ειρήνης, την Ελευθερία, την Ισότητα και την Αδελφότητα”.
ΤΟ ΜΑΚΕΛΕΙΟ ΣΤΟ ΚΙΛΕΛΕΡ
Ύστερα από τη δολοφονία του Αντύπα, οι Θεσσαλοί αγρότες άρχισαν έντονο αγώνα. Συγκροτήθηκε Πανθεσσαλική επιτροπή και αποφασίστηκε να γίνει συλλαλητήριο στην πόλη της Λάρισας στις 6 Μαρτίου 1910, με αίτημα την απαλλοτρίωση των τσιφλικιών.
Από το πρωί- πρωί άρχισαν να έρχονται από τα χωριά οι αγρότες. Στο σιδηροδρομικό σταθμό του Κιλελέρ (Κυψέλη) μαζεύτηκαν οι κολίγοι, για να πάρουν το τρένο και να πάνε στη Λάρισα. Όταν έφτασε το τρένο από το Βόλο, οι κολίγοι θέλησαν να ανέβουν χωρίς να πληρώσουν εισιτήριο. Τότε ο πρόεδρος των σιδηροδρόμων Πολίτης, που ταξίδευε με το τρένο, διέταξε τους στρατιώτες να τους πετάξουν έξω. Τότε οι αγρότες άρχισαν να πετούν πέτρες και οι στρατιώτες, κατόπιν διαταγής, ανταπέδωσαν τα πυρά. Σε εκείνο το σημείο έπεσαν νεκροί δυο αγρότες και πολλοί άλλοι τραυματίστηκαν βαριά.
Καθώς το τρένο προχωρούσε, στο σταθμό Τσουλάρ ήταν συγκεντρωμένοι πολλοί αγρότες, που ζητούσαν να σταματήσει το τρένο. Μα το τρένο δε σταματάει. Νέος πετροπόλεμος, νέα πυρά, δυο ακόμα αγρότες νεκροί .Το ίδιο έγινε αργότερα και στη Λάρισα. Οι σκλάβοι της γης που αιώνες πότιζαν με τον ιδρώτα τους τη γη, την πότισαν και με το αίμα τους. Το αίμα είχε χυθεί και ποτίσει τον κάμπο. Ο αγροτισμός έγραψε μια μεγάλη σελίδα. Και το σύνθημα του αγώνα , της πάλης είχε δοθεί με το αίμα και τα κορμιά που έπεσαν.
Η ΛΥΣΗ ΤΟΥ ΑΓΡΟΤΙΚΟΥ ΖΗΤΗΜΑΤΟΣ
Το 1911 ο Ελευθέριος Βενιζέλος κάνει το πρώτο βήμα για την επίλυση του αγροτικού ζητήματος, κατά την αναθεώρηση του Συντάγματος. Τελικά, όμως, οι απαλλοτριώσεις δεν έγιναν και ένας λόγος ήταν οι πόλεμοι που ακολούθησαν, αν και πάρθηκαν ορισμένα νομοθετικά μέτρα υπέρ των κολίγων.
Το δεύτερο βήμα έγινε το 1917, όμως η Μικρασιατική καταστροφή και η απομάκρυνση του Βενιζέλου από την εξουσία είχαν σαν αποτέλεσμα, να γίνουν πολύ λίγες απαλλοτριώσεις. Μόνο μετά το 1923, όταν το πρόβλημα της αποκατάστασης των προσφύγων αποκτά εκρηκτικές διαστάσεις, αρχίζουν από την κυβέρνηση Νικολάου Πλαστήρα απαλλοτριώσεις τσιφλικιών σε μεγάλη κλίμακα. Οι ιδιοκτήτες τους αποζημιώνονται, γι’ αυτό η διανομή της γης από το κράτος στους ακτήμονες δεν γίνεται δωρεάν.
Από το 1923 ως το 1936, οπότε ολοκληρώθηκαν οι διαδικασίες της απαλλοτρίωσης των μεγάλων αγροκτημάτων, απαλλοτριώθηκαν 472 τσιφλίκια. Οι γεωργικοί κλήροι μετά την αγροτική μεταρρύθμιση έφθαναν τα 132 στρέμματα στην περιοχή της Λάρισας. Η κατάτμηση του γεωργικού κλήρου και η αδυναμία εκσυγχρονισμού, καθώς και οι συνεχείς πόλεμοι που ακολουθούν, θα οδηγήσουν στη μείωση της απόδοσης της ελληνικής γεωργίας. Με την παρέμβαση, όμως, του κράτους και την ίδρυση της Α.Τ.Ε. θα γίνουν συστηματικές προσπάθειες κι έτσι τα αγροτικά νοικοκυριά θα κατορθώσουν να ορθοποδήσουν και να επιβιώσουν.

το είδα εδώ:  http://www.yousouroum.gr/forum/showthread.php?t=8126

 

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *