Τα κουτάλια

Με τα κουταλια (χουλιέρε) συνόδευαν συνήθως τους αντικριστούς χορούς κυρίως οι Ρωμιοί της Καππαδοκίας, αλλά και άλλων περιοχών της κεντρικής Μικράς Ασίας (Ικόνιο, Πισιδία, Κιουτάχια, Αλάγια, Αγκυρα κλπ.). Τα κουτάλια ήταν τριών ειδών. α) Τα ξύλινα κουτάλια (ταχταδιώνα), που θεωρούνταν τα καλύτερα όσον αφορά στην απόδοση του ήχου. Τα πιο συνηθισμένα ήταν τα απλά που χρησιμοποιούσαν και για το φαγητό, ωστόσο αυτά «δεν βγάλισκαν φωνή». Τα καλύτερα ξύλινα κουτάλια έφερναν πλανόδιοι έμποροι από το Γκέιβε της Νικομήδειας φτιαγμένα από σιμσίρ (τσιμισίρι, πυξάρι), αλλά και από το Ικόνιο ή την Κιουτάχια. Συνήθως ήταν ζωγραφισμένα στο εσωτερικό κοίλο μέρος τους με φυτικά μοτίβα ή είχαν δίστιχα στην τουρκική γλώσσα γραμμένα στη λαβή. β) Τα σιδερένια (σαντερώνα), τα οποία χρησιμοποιούσαν επίσης για το φαγητό και εισάγονταν ως επί το πλείστον από Κωνσταντινούπολη και τα δυτικά παράλια, γ) Τα κοκάλινα ή αυτά που ήταν κατασκευασμένα από κέρατο ζώων, τα οποία όμως προτιμούνταν, μιας και είχαν μικρή ένταση στο χτύπημα τους.

Τα κουτάλια συνήθως παίζονταν από τους ίδιους τους χορευτές. Κάθε χορευτής κρατούσε ένα ζευγάρι κουταλιών σε κάθε χέρι με τέτοιο τρόπο, ώστε το κοίλο μέρος τους να είναι προς τα έξω, για να χτυπάει το καμπύλο τμήμα τους, όταν ανοιγόκλειναν τα δάχτυλα. Το δεξί χέρι χτυπούσε τους δυνατούς χρόνους του μέτρου, ενώ το αριστερό τους αδύνατους. Το παίξιμο των κουτάλι . είναι τόσο απλό όσο φαίνεται. Χρειάζεται ευκίνητα και ελεύθερα, αλλά σταθερά δάχτυλα, που να μη φεύγουν από τη θέση τους Ανάλογα με το τραγούδι ή το χορό, το ρυθμό και το ήθος της μελωδίας, ο ήχος ποικίλλει σε αποχρώσεις και δυναμική. Άλλοτε μαλακός και ήρεμος κι άλλοτε σκληρός και κοφτός. Τα κουτάλια συνήθως παίζονταν μόνα τους ή μαζί με ντέφι. Σπανιότερα συνόδευαν τα βασικά όργανα.

Σε κάποιες περιοχές παίζονταν μόνο από άντρες χορευτές, σε άλλες τα χτυπούσαν και γυναίκες. Για παράδειγμα, στα χωρία των
Φαράσων θεωρούνταν μεγάλη απρέπεια να χορέψει γυναίκα με τα κουτάλια. Ακόμη και στους καθαρά γυναικείους χορούς δεν επιτρεπόταν στις γυναίκες η ρυθμική συνοδεία με κουτάλια παρά μόνο με ντέφι. Αντιθέτως, σε χωριά όπως το Μιστί, η Αξός, τα Σύλατα κ.ά. οι γυναίκες χόρευαν και χτυπούσαν τα κουτάλια εξίσου καλά με τους άνδρες.

Η παράδοση των Καππαδοκών στο παίξιμο των κουταλιών συνεχίστηκε όχι μόνο από την πρώτη γενιά των προσφύγων αλλά πέρασε εύκολα και στις επόμενες, αφού με τα κουτάλια συνόδευαν τον αγαπημένο τους χορό, τον καρσιλαμά. Σαφώς δεν υπήρχε κάποιος διάσημος οργανοπαίκτης κουταλιών, μιας και η χρήση τους ήταν εκτεταμένη στο σύνολο σχεδόν του πληθυσμού.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.