Τουμπελέκι


Το τουμπελέκι έχει συνήθως σχήμα στάμνας, χωρίς λαβή, είναι ανοιχτό στο ένα άκρο και σκεπασμένο στο άλλο με τεντωμένο δέρμα, συνήθως γάτας, που το δένουν πάνω στο ηχείο. Το δέσιμο γίνεται με διάφορους τρόπους, όπως και στο νταούλι, ανάλογα πάντα με το μεράκι του κατασκευαστή. Τα παλαιότερα πήλινα τουμπελέκια είχαν διάφορα σχέδια και στολίζονταν συχνά με καθρεφτάκια ή σφαιρικά κουδουνάκια γύρω στο σημείο που δένεται το δέρμα στο ηχείο, για να δημιουργείται πιο ιδιόμορφος ήχος. Παίζεται με τα δύο χέρια, κρατημένο κάτω από την αριστερή μασχάλη, κρεμασμένο από τον αριστερό ώμο, όταν ο οργανοπαίκτης είναι όρθιος, ή ακόμη κρατημένο ανάμεσα στους μηρούς, όταν ο οργανοπαίκτης είναι καθιστός. Το δεξί χέρι χτυπά προς το κέντρο της στρογγυλής δερμάτινης επιφάνειας τους δυνατούς χρόνους του μέτρου και το αριστερό προς την περιφέρεια, που δίνει πιο οξύ και στεγνό ήχο, τους αδύνατους. Ένας καλός οργανοπαίκτης δεν χτυπά ποτέ απλά το τουμπελέκι του για να συνοδεύσει ένα τραγούδι ή ένα χορό, αλλά το παίξιμο του διαρκώς ποικίλλει.
Στα δυτικά παράλια της Μικράς Ασίας αλλά και στη θάλασσα του Μαρμαρά ήταν το βασικό κρουστό όργανο που συνόδευε τις κομπανίες. Η κοινή του ονομασία ήταν τραμπούκα, σπανιότερα δε ονομαζόταν και τουμπελέκι Περίφημα τουμπελέκια κατασκευάζονταν στην Μαινεμένη, 30 χλμ. βορειοδυτικά της Σμύρνης. Υπήρχε μάλιστα ένα δίστιχο: «Σαν πας στη Μαινεμένη και ‘ρθεις με το καλό, φέρε μου μια τραμπούκα να παίζω να γελώ». Στη χερσόνησο της Ερυθραίας ήταν πολύ συνηθισμένο να παίζουν τουμπελέκι και οι γυναίκες, συνοδεύοντας έτσι τα τραγούδια τους σε κάθε είδους διασκεδάσεις. Δεν συνόδευε άλλα όργανα, όπως συμβαίνει σε άλλες περιοχές, αλλά ήταν το κύριο όργανο για να κρατά το ρυθμό του τραγουδιού και υπήρχε σχεδόν σε κάθε σπίτι στα χωριά και τις πόλεις της Ερυθραίας. Μετά το 1922 συνέχισε να παίζεται η τραμπούκα όπου εγκαταστάθηκαν Ερυθραιώτες πρόσφυγες και να συνοδεύει τους χορούς και τα τραγούδια τους. Πολλές φορές, τη θέση του τουμπελεκιού έπαιρνε το ταψί ή νταβάς. Έτσι, ένα μαγειρικό σκεύος που βρισκόταν σε κάθε σπίτι, για τις ανάγκες του γλεντιού μετατρεπόταν σε μουσικό όργανο, όπως τα κουτάλια ή τα ποτήρια. Δεν ήταν, λοιπόν, καθόλου παράξενο και σπάνιο το φαινόμενο ένας ταβάς να συνοδεύει γλέντια και διασκεδάσεις όχι μόνο στα δυτικά παράλια, αλλά ακόμα και στην Καππαδοκία, σε περιοχές του νοτιοδυτικού Πόντου (π.χ. Ακ νταγΜαντέν κ.α.) και στην Κεντρική Μ. Ασία.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *