Το βιολί

Με αφορμή ένα ημερολόγιο, που έφθασε στα χέρια μου, από το Σύλλογο Ανατολής ίχνη, που κάνει αφιέρωμα στα μουσικά όργανα, κάθε μήνα θα ασχολούμαστε και με ένα μουσικό όργανο.

Για το τι είναι ο σύλλογος Ανατολής ίχνη, δύο λόγια, δικά τους.

Αγαπητοί φίλοι,
το Δ.Σ. της Ομάδας μας, κάνοντας μια ιεράρχηση των θεμάτων, στα οποία αφιερώνεται κάθε χρόνο το ημερολόγιο-λεύκωμα που εκδίδουμε, αποφάσισε για το 2017 να προβληθεί η μουσική παράδοση της Πατρίδας, μετά από τα αφιερώματα στα ελληνικά εκπαιδευτήρια (2015) και στις εκκλησίες (2016) της Μικράς Ασίας. Εκτός από την ιστορία των μουσικών οργάνων, παραθέτουμε και βιογραφικά στοιχεία ορισμένων οργανοπαικτών, κάποιοι από τους οποίους έγιναν γνωστοί στο πανελλήνιο και άλλοι σε περιορισμένο τοπικό επίπεδο.
Με το πόνημα αυτό, λοιπόν, αποτίουμε φόρο τιμής στους οργανοπαίκτες, που με τις μελωδίες τους συντρόφευσαν τις χαρές και τις λύπες του Μικρασιατικού Ελληνισμού και της Προσφυγιάς.
Θερμές ευχαριστίες οφείλουμε στη Μαρία Κοσμίδου για την ιδέα της θεματικής αφιέρωσης, το Θοδωρή Κοντάρα, την Ιφιγένεια Καραγιάννη, το Δημήτρη Βασιλειάδη, το Βασίλειο Πολατίδη, τη Δέσποινα Καμπερίδου, το Γιώργο Πουλαντσακλή, καθώς επίσης και τους χορηγούς μας για τη στήριξη της προσπάθειας αυτής.
Γιώργος Κατσούπης πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου

«ΑΝΑΤΟΛΗΣ ΙΧΝΗ» Ομάδα Μελέτης και Διάδοσης του Μικρασιατικού Πολιτισμού
Η Ομάδα Μελέτης και Διάδοσης του Μικρασιατικού Πολιτισμού «Ανατολής Ίχνη» είναι ένας νέος σύλλογος της Θεσσαλονίκης, που ιδρύθηκε το 2014. Αφορμή υπήρξε ο φλογερός πόθος και η σφοδρή επιθυμία των μελών της για περισσότερη και πιο ουσιαστική γνώση πάνω σε θέματα που αφορούν γενικά στον Ελληνισμό της Μικράς Ασίας, θέσαμε στόχους υψηλούς και προσπαθούμε όσο το δυνατόν να τους υλοποιήσουμε. Το χορευτικό τμήμα της Ομάδας μας παρουσιάζει κυρίως χορούς από τα μικρασιατικά παράλια, την Καππαδοκία, τον Πόντο και την Προποντιδα, στην παραδοσιακή μορφή τους, όπως καταγράφηκαν από βιωματικούς χορευτές χωρίς παραλλαγές και χορογραφίες. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην φορεσιά των χορευτών. Με προσοχή και σεβασμό χρησιμοποιούμε κάποιες αυθεντικές ενδυμασίες που έφεραν από την Πατρίδα οι προγονοί μας και παράλληλα, μερικά πιστά αντίγραφα αυτών, χωρίς αλλοιώσεις και τροποποιήσεις. Επίσης, τραγουδάμε -μια παρέα όλοι μαζί παραδοσιακά τραγούδια απ’ όλες τις περιοχές της Μικράς Ασίας, αυθόρμητα και βιωματικά, με γνώση και μεράκι Στις δράσεις της Ομάδας, εκτός των χορευτικών εκδηλώσεων, εντάσσονται οι εκδόσεις και παρουσιάσεις μικρασιατικών βιβλίων, η προβολή ταινιών μικρασιατικού περιεχομένου, η ετήσια έκδοση ενός ημερολογίου – λευκώματος, το οποίο αφορά στον πολιτισμό που ανέπτυξαν οι Έλληνες στη Μικρά Ασία, οι εκπαιδευτικού χαρακτήρα εκδρομές εντός Ελλάδος, αλλά και σε περιοχές που συνδέονται πολύ στενά με τον ελληνικό πολιτισμό (Τουρκία, Βαλκάνια, Ιταλία κ.ά.), καθώς και η διοργάνωση ενός μικρασιατικού γλεντιού κάθε άνοιξη.

Στοιχεία επικοινωνίας
Διεύθυνση: Ολυμπίου Γεωργάκη 4, Θεσ/νίκη, Τ.Κ. 54630 // Τηλέφωνα: 6973 336564, 6977 636704 // e-mail: anatolisixni@hotmail.com // Facebook: Ανατολής Ίχνη YouTube: Ανατολής Ίχνη

Και τώρα το αφιέρωμα στο βιολί.

Το βιολί είναι από τα γνωστότερα έγχορδα παγκοσμίως και παίζεται με δοξάρι Εμφανίστηκε τον 16ο αιώνα ως εξέλιξη του μεσαιωνικού φιντλ (αγγλ. fiddle), του ιταλικού λίρα ντα μπράτσο (lira da braccio) και του ρεμπέκ. Τη σημερινή του μορφή πήρε στην Ιταλία, όπου μεγάλες οικογένειες κατασκευαστών (Αμάτι, Στραντιβάριους κλπ.) έφτιαξαν εξαιρετικής ακουστικής βιολιά, αξεπέραστα έως σήμερα. Στον ελλαδικό χώρο εμφανίζεται τον 17ο αιώνα και φυσικά κατασκευάζεται σύμφωνα με τα πρότυπα της Δύσης. Παρ’ όλα αυτά, το κούρδισμα, το παίξιμο και το ρεπερτόριο διαφοροποιούνται αρκετά από τον υπόλοιπο ευρωπαϊκό χώρο. Ο γνήσιος λαϊκός βιολιτζής ακουμπούσε απλώς το βιολί στον ώμο του, χωρίς να το πιέζει με το αριστερό σαγόνι, όπως γίνεται στους βιολιστές της έντεχνης μουσικής. Ουσιαστικά, δηλαδή, το κράτημα γινόταν με τον καρπό του αριστερού χεριού. Σε πολλές περιπτώσεις μάλιστα παιζόταν ακόμα και ακουμπισμένο πάνω στον αριστερό μηρό. Πολύ συνηθισμένο ήταν το κούρδισμα αλά τούρκα ή σε χαμηλό ντουζένι για ένα πιο γλυκό παίξιμο. Αυτό βέβαια τα τελευταία χρόνια έχει αντικατασταθεί με το αλά φράγκα κούρδισμα.
Στη μικρασιατική κομπανία ήταν πάντα απαραίτητη η παρουσία του βιολιού, ως το βασικό όργανο που συνοδευόταν από κανονάκι, σαντούρι, ούτι ή κλαρίνο. Ο βιολιτζής, ανάλογα με το όργανο ή τον τραγουδιστή που τον συνοδεύει, τον κλειστό ή ανοιχτό χώρο ή αν παίζει μαζί με ένα ακόμη βιολί, προσαρμόζει την ένταση του οργάνου του και παίζει σιγά ή δυνατά. Σε κάποιες περιπτώσεις, όπου το γλέντι έχει φουντώσει, ο μερακλής βιολάτορας χτυπούσε με το δοξάρι του το πίσω μέρος του ηχείου του βιολιού, μετατρέποντάς το έτσι για λίγο σε ρυθμικό όργανο.
Από τη Σμύρνη ως την Καππαδοκία κι από την Προποντίδα ως τον Καύκασο, ήταν τόσο διαδεδομένο, που σε πολλές περιπτώσεις εκτόπισε παλαιότερα όργανα, όπως τη λύρα (όπως στις περιπτώσεις των Ποντίων μεταλλωρύχων στο Ακ νταγ Μαντέν και στο Γκιουμούς Μαντέν). Ήταν όργανο μεγάλου ρεπερτορίου, καθώς εμφανίζεται να παίζει μπάλλους και ζεϊμπέκικα στα δυτικά παράλια, καρσιλαμάδες στο εσωτερικό της Μ. Ασίας, ακόμη και ποντιακούς σκοπούς στα παράλια του Ευξείνου Πόντου. Περίφημοι βιολιτζήδες αναδείχθηκαν σε ολόκληρη τη Μικρασιατική Χερσόνησο που έπαιζαν είτε σε λαϊκά πανηγύρια στα χωριά είτε σε κέντρα των μεγάλων πόλεων (Κων/πολη, Σμύρνη, Καισάρεια, Σαμψούντα κ.α.), όπου φυσικά στο ρεπερτόριο τους περιελάμβαναν και ευρωπαϊκούς σκοπούς. Στην Ελλάδα έφτασαν πολλοί και καλοί βιολιστάδες, κάποιοι από τους οποίους συνέχισαν να παίζουν σε πανηγύρια, γάμους κλπ., ενώ άλλοι ασχολήθηκαν με το ρεμπέτικο στα μεγάλα αστικά κέντρα.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *